Từ tờ báo “Giải thoát” đến những đội Thanh niên xích vệ

Sau khi chi bộ Đảng tại Phú Riềng được thành lập dưới sự chỉ đạo của đồng chí Ngô Gia Tự và sự dẫn dắt trực tiếp của Bí thư Nguyễn Xuân Cừ, tổ chức đã bắt tay ngay vào việc xây dựng lực lượng. Để tập hợp công nhân đấu tranh đòi các quyền lợi thiết thực như tăng lương, cải thiện sinh hoạt, chống đánh đập, Chi bộ chủ trương cải tổ nghiệp đoàn cũ thành một Nghiệp đoàn bí mật – tức Công hội đỏ, do đảng viên Hồng trực tiếp làm thư ký.

Một trong những dấu ấn văn hóa - tư tưởng xuất sắc nhất của Chi bộ là việc xuất bản tờ báo bí mật mang tên “Giải thoát”. Tờ báo ra đời hằng tháng với số lượng vài trăm bản, được viết bởi chính các đảng viên và thành viên Ban Chấp hành nghiệp đoàn, rồi bí mật lưu hành qua tay giữa các lán thợ. Đây không chỉ là tờ báo cách mạng đầu tiên của công nhân cao su mà còn là tiếng nói chính luận đầu tiên của phong trào cách mạng miền Đông Nam Bộ, giúp lay động và giác ngộ lý tưởng cho hàng ngàn con người đang bị bóc lột.

Bên cạnh mặt trận tư tưởng, mặt trận tự vệ cũng được củng cố toàn diện. Chi bộ đã xây dựng đội “Thanh niên xích vệ” do đồng chí Trần Tử Bình làm đội trưởng. Đây là tổ chức bán vũ trang được phiên chế thành các tiểu đội ứng với từng làng công nhân. Khoảng 40 thanh niên trong mỗi tiểu đội được trang bị vũ khí tự tạo như lưỡi búa nguyệt, dao cạo mủ, gậy gộc, dây thừng. Dưới danh nghĩa tập múa lân vào mỗi buổi tối, họ tụ họp để luyện tập võ nghệ, sẵn sàng bảo vệ an toàn cho các cuộc đấu tranh.

Đặc biệt, Chi bộ còn khôn khéo lồng ghép tổ chức vào đời sống tinh thần của phu tra thông qua các hội nhóm công khai: từ Hội Xuân Thu nhị kỳ (cho người bên lương), Hội Ông Thánh Giu-se (cho người bên giáo), cho đến các hội chèo ở Làng 9, Làng 3, Làng 2, đội bóng đá, đội lân... Các hội nhóm này len lỏi sâu vào đời sống, thắt chặt tình đoàn kết và biến toàn bộ lực lượng đồn điền thành một khối thống nhất, tạo bệ phóng cho cuộc tổng bãi công lịch sử thắng lợi vào đầu năm 1930.

Điểm hẹn truyền thống của các thế hệ vùng đất đỏ

Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng Phú Riềng ra đời và hoạt động đã chứng minh một chân lý: Khi giai cấp công nhân được vũ trang bằng lý luận cách mạng và được tổ chức chặt chẽ, họ sẽ tạo nên sức mạnh dời non lấp bể. Địa danh “Phú Riềng Đỏ” từ đó trở thành ngọn hải đăng định hướng cho công nhân các đồn điền lân cận như Dầu Tiếng, Quản Lợi, Lộc Ninh cùng hòa mình vào dòng chảy vĩ đại của dân tộc.

Ngày nay, địa danh “Phú Riềng Đỏ” năm xưa tại ấp Làng 3, xã Thuận Lợi, thành phố Đồng Nai đã được công nhận là Di tích lịch sử quốc gia. Trở thành một “địa chỉ đỏ” thiêng liêng, di tích Phú Riềng Đỏ luôn là địa điểm tham quan, về nguồn thu hút đông đảo du khách, các thế hệ đoàn viên, thanh niên và công nhân ngành cao su đến dâng hương, tưởng niệm. Giữa bạt ngàn sắc xanh của cao su hôm nay, tượng đài Phú Riềng Đỏ vẫn đứng sừng sững như một minh chứng sống động, nhắc nhở thế hệ mai sau về tinh thần kiên cường, bất khuất của những thế hệ đi trước.