NHỚ ĐỒNG CHÍ TRẦN TỬ BÌNH TRONG ĐẠI GIA ĐÌNH CỘNG SẢN.

“Từ thuở ấy quăng thân vào gió bụi “ thuở nước mất nhà tan, phải từ biệt gia đình nghèo khổ thân yêu, tưởng đời mình chỉ toàn đắng cay trong cái nhà tù mênh mông là Tổ quốc bị xâm chiếm… quãng đời thanh xuân của những người cách mạng dẫu chìm trong đói nghèo và gió bụi, nhưng lại được sưởi ấm bởi tình đồng chí thiêng liêng hơn cả ruột thịt, sẵn sàng bẻ đôi từng cái bánh, chia nhau từng đồng xu. Giữa những năm tháng Chiến tranh thế giới thứ hai ác liệt, thực dân và phát xít đàn áp tàn bạo, các cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ, Bắc Sơn, Đô Lương thất bại khiến hàng nghìn đảng viên bị tù đày, chém giết. 

Năm 1941, Trung ương lâm thời được thành lập ở Bắc Kỳ do các đồng chí Trường Chinh, Hoàng Quốc Việt, Hoàng Văn Thụ lãnh đạo. Giữa năm 1942, chàng thanh niên 20 tuổi phụ trách tỉnh Hà Đông nhận được chỉ thị từ đồng chí Hoàng Quốc Việt (Hạ Bá Cang) về việc phát triển cơ sở giáp ranh Hà Đông - Hà Nam thành vùng căn cứ an toàn. Một cuộc hẹn bí mật được sắp xếp với đồng chí "Minh" (bí danh của Trần Tử Bình), người phụ trách Hà Nam, tại nhà cụ Hoàng Văn Duyệt ở làng Yên Trường, huyện Chương Mỹ. 

Họ gặp nhau vào một buổi chiều muộn cuối thu mùa gặt. Lúc này, người thanh niên đang lên cơn sốt rét rừng Lương Sơn ác tính, lá lách sưng to, người run cầm cập dưới lớp chăn bông. Khi Hoàng Quốc Việt và Trần Tử Bình đến, anh không thể ngồi dậy tiếp đón. Hai người cán bộ từng trải, hiểu rõ căn bệnh hiểm nghèo, đã ngồi xuống nắm tay, rồi thay nhau nằm ôm lấy người đồng chí trẻ cho đỡ run, trong khi gia đình chủ nhà lo nấu bát cháo tía tô. Sau khi ăn tô cháo nóng có trứng, cơn sốt dứt nhưng miệng đắng ngắt, anh cố ngồi dậy bàn việc thì bị hai người ấn nằm xuống giường. Đồng chí Việt khi ấy thường được gọi là "cụ Quận", còn anh Bình trông độ 35 - 37 tuổi, mặc áo dài the sờn ố vàng, đầu đội khăn xếp cũ, cất giọng ôn tồn và rõ ràng. Cuộc trao đổi diễn ra suôn sẻ bởi sự tin cậy đặc biệt, dẫu họ hoạt động trong hoàn cảnh không có lấy một viên thuốc kí ninh. 

Cuối năm 1942, người thanh niên được điều ra phụ trách Hà Nội và phải sống ẩn mình tại một gia đình ở phố Hàng Bông với tiền công một đồng bạc mỗi tháng. Tháng 3 năm 1943, cơ sở vỡ, cả Thành ủy bị bắt. Dù đồng chí Chuẩn "muỗi" kiên quyết không nhận diện, anh vẫn bị truy nã và sa lưới không lâu sau đó. Tháng 9 năm 1943, trong nhà tù Hỏa Lò, anh gặp lại Phan Trọng Tuệ và vui mừng khi biết anh Minh (Trần Tử Bình) đã chạy thoát, nhưng đến cuối năm đó anh Bình cũng bị bắt. 

Vượt qua những năm tháng thanh xuân bị đày ra Côn Đảo, tình đồng chí càng thêm bền chặt. Tháng 1 năm 1950, từ Nam Bộ ra Việt Bắc, tác giả gặp lại Trần Tử Bình tại Hội nghị cán bộ toàn quốc lần thứ 3 và biết anh đã được phong hàm Thiếu tướng từ đầu năm 1948. Đến Đại hội lần thứ III của Đảng năm 1960, cả hai cùng được bầu vào Ban chấp hành Trung ương do Bác Hồ làm Chủ tịch. Kỷ niệm đẹp nhất là mùa hè năm 1962, họ cùng các đồng chí Hà Thị Quế, Mười Trí đi nghỉ dưỡng tại bãi biển Xô-chi (Liên Xô), tận hưởng những ngày bình yên hiếm hoi sau bao năm.

Sau này, cả hai đều bước vào mặt trận ngoại giao. Trần Tử Bình làm Đại sứ ở Trung Quốc, mỗi lần về họp Trung ương, họ lại cùng nhau say sưa bàn luận về thời thế với chung một ý chí chống Mỹ. Ít năm sau, tác giả cũng sang Liên Xô làm đại sứ thay đồng chí Nguyễn Văn Kỉnh. Nhưng sự chia ly rồi cũng đến; trong tang lễ của anh Trần Tử Bình tại Câu lạc bộ quân đội, Bác Hồ đã đến viếng. Bác với vẻ mặt đau buồn và ôm lấy chị Trần Tử Bình, an ủi.

Những ân tình từ thuở "lửa cơ đốt ruột, dao hàn cắt da" vẫn mãi vẹn nguyên. Ngày 19 tháng 10 năm 2001, các cháu con của anh chị Trần Tử Bình đã đến thăm vợ chồng tác giả (trong đó người vợ là Nghệ sĩ ưu tú Dương Minh Đẩu) và mời ông bà về thăm lại "Phú Riềng Đỏ". Dưới bầu trời xanh, tượng đài búa liềm sừng sững tại khu rừng cao su làng 3 hiện ra, nơi tấm bia đá ghi khắc đêm 28 tháng 10 năm 1929 lịch sử. Đó là thời khắc đồng chí Ngô Gia Tự chỉ đạo thành lập chi bộ Cộng sản đầu tiên với sự góp mặt của đồng chí Phạm Văn Phu (tức Trần Tử Bình) và nhiều đồng chí khác. Nhìn bức phù điêu tạc cảnh những đảng viên nắm tay tuyên thệ dưới cờ Đảng vào ngày 7 tháng 11 năm 1929, rồi chứng kiến sức sống mới của Công ty cao su Đồng Phú với trạm y tế, trường học và đời sống công nhân ấm no, người đồng chí năm xưa không khỏi bồi hồi rơi nước mắt, thầm ước giá như anh Bình còn sống để chứng kiến trọn vẹn cơ đồ hôm nay.