CHĂN NUÔI LỢN AN TOÀN SINH HỌC - GIẢI PHÁP PHÒNG CHỐNG DỊCH BỆNH VÀ PHÁT TRIỂN CHĂN NUÔI BỀN VỮNG

An toàn sinh học trong chăn nuôi lợn là tổng hợp các biện pháp kỹ thuật và quản lý được áp dụng nhằm ngăn ngừa và hạn chế sự lây nhiễm của các tác nhân gây bệnh có khả năng gây hại đến con người, vật nuôi và hệ sinh thái. Một số lưu ý về kỹ thuật chăn nuôi lợn an toàn sinh học như sau:

I. Yêu cầu an toàn sinh học đối với chăn nuôi nông hộ:

1. Yêu cầu chuồng nuôi và khu vực chăn nuôi:

Chuồng nuôi phải tách biệt với nhà ở, đảm bảo thông thoáng vào mùa hè, ấm áp vào mùa đông, tránh mưa tạt, gió lùa. Khu vực chăn nuôi cần được kiểm soát chặt chẽ người, động vật và phương tiện ra vào; có hố khử trùng tại lối ra vào và biện pháp ngăn ngừa côn trùng, chuột và động vật gây hại.

Khuyến khích bố trí ô chuồng cách ly đối với lợn mới nhập hoặc lợn bị bệnh. Hệ thống thu gom và xử lý chất thải phải phù hợp, có thể áp dụng hầm biogas, ủ phân hoặc sử dụng chế phẩm sinh học.

2. Yêu cầu về con giống

Lợn giống phải có nguồn gốc rõ ràng, khỏe mạnh, được tiêm phòng đầy đủ theo quy định. Đối với lợn nhập từ ngoài tỉnh phải có giấy chứng nhận kiểm dịch và được nuôi cách ly tối thiểu 14 ngày trước khi nhập đàn.

3. Yêu cầu về chăm sóc, nuôi dưỡng và vệ sinh chăn nuôi:

Về chăm sóc: Tùy vào đối tượng, mục đích chăn nuôi bố trí ô chuồng đáp ứng yêu cầu về mật độ nuôi giữ và tập tính sinh học của lợn

Về thức ăn: Thức ăn phải bảo đảm chất lượng, không bị mốc, hư hỏng, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Thức ăn tận dụng phải được xử lý nhiệt trước khi sử dụng. Không sử dụng thức ăn thừa từ đàn lợn bệnh hoặc đàn đã xuất chuồng.

Nguồn nước uống phải sạch, an toàn, được kiểm tra thường xuyên; không sử dụng nước ao tù, nước bị ô nhiễm hoặc nước thải.

4. Vệ sinh, tiêu độc khử trùng

Người chăn nuôi cần hạn chế người lạ vào khu vực chăn nuôi. Trước khi vào và sau khi ra khỏi chuồng nuôi phải thay đồ bảo hộ, sát trùng tay chân và phương tiện.

Máng ăn, máng uống, dụng cụ chăn nuôi phải được vệ sinh hằng ngày. Sau mỗi lứa nuôi phải tổng vệ sinh, tiêu độc khử trùng và để trống chuồng tối thiểu 07 ngày; đối với chuồng từng xảy ra dịch bệnh cần để trống ít nhất 30 ngày trước khi tái đàn theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.

5. Quản lý chất thải và môi trường

Chất thải rắn và nước thải phải được thu gom, xử lý đúng quy định nhằm hạn chế ô nhiễm môi trường và phát sinh mầm bệnh. Khuyến khích tận dụng chất thải sau xử lý làm phân bón cho cây trồng.

Khi phát hiện lợn chết do dịch bệnh phải xử lý theo quy định của pháp luật về thú y và bảo vệ môi trường.

II. Yêu cầu an toàn sinh học đối với chăn nuôi trang trại

1. Quy hoạch và xây dựng trang trại

Trang trại phải được xây dựng phù hợp với quy hoạch phát triển chăn nuôi của địa phương, bảo đảm khoảng cách an toàn với khu dân cư và nguồn gây ô nhiễm.

Toàn bộ khu vực trang trại cần có hàng rào hoặc tường bao để kiểm soát người và động vật ra vào. Bố trí đầy đủ các khu chức năng riêng biệt như: khu chăn nuôi; khu vệ sinh, sát trùng thiết bị chăn nuôi; khu tắm rửa, khử trùng, thay quần áo cho công nhân và khách thăm quan; khu cách ly lợn ốm; khu mổ khám lâm sàng và lấy bệnh phẩm; khu tập kết và xử lý chất thải; khu làm việc của cán bộ chuyên môn; các khu phụ trợ khác (nếu có)

Khoảng cách giữa các dãy chuồng hoặc khu chuồng nuôi tối thiểu 10 mét để hạn chế lây lan dịch bệnh.

2. Yêu cầu về con giống

Lợn giống nhập về phải có nguồn gốc rõ ràng, an toàn dịch bệnh và được nuôi cách ly ít nhất 14 ngày trước khi nhập đàn.

Khuyến khích áp dụng nguyên tắc “cùng vào - cùng ra” đối với từng ô chuồng, dãy chuồng hoặc toàn khu nuôi nhằm hạn chế lây nhiễm chéo.

3. Yêu cầu về thức ăn và nước uống

Trang trại chỉ sử dụng thức ăn có nguồn gốc rõ ràng, phù hợp với từng lứa tuổi và mục đích sản xuất. Kho thức ăn phải sạch sẽ, thông thoáng, chống ẩm mốc và ngăn ngừa động vật gây hại.

Nguồn nước uống phải được kiểm tra định kỳ theo quy chuẩn kỹ thuật; hệ thống cấp nước phải kín, có nắp đậy và bảo đảm không bị ô nhiễm.

4. Theo dõi và chăm sóc đàn lợn

Người chăn nuôi cần thường xuyên theo dõi lượng thức ăn tiêu thụ, khả năng vận động, biểu hiện sức khỏe của đàn lợn để phát hiện sớm bệnh tật.

Lợn ốm phải được đánh dấu, cách ly và điều trị kịp thời. Thực hiện đầy đủ chương trình tiêm phòng vắc xin theo hướng dẫn của cơ quan thú y.

5. Kiểm soát người, phương tiện và động vật trung gian

Tất cả người ra vào trang trại phải thực hiện các biện pháp vệ sinh, sát trùng, thay quần áo bảo hộ theo quy định.

Phương tiện vận chuyển thức ăn, con giống và vật tư phải được vệ sinh, tiêu độc khử trùng trước khi vào trại. Xe không có nhiệm vụ không được phép vào khu vực chăn nuôi.

Trang trại cần có biện pháp thường xuyên kiểm soát ruồi, muỗi, chuột và các động vật trung gian truyền bệnh; không nuôi thả rông chó, mèo trong khu vực chăn nuôi.

6. Công tác ghi chép và truy xuất nguồn gốc

Các trang trại cần thực hiện đầy đủ việc ghi chép, lưu trữ hồ sơ về: Nguồn gốc con giống; thức ăn, thuốc thú y, vắc xin sử dụng; tình hình dịch bệnh; kết quả điều trị; xuất bán sản phẩm.

Việc ghi chép đầy đủ giúp truy xuất nguồn gốc sản phẩm, nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Để tìm hiểu đầy đủ các hướng dẫn về biện pháp an toàn sinh học trong chăn nuôi lợn và chăn nuôi nói chung, đề nghị tổ chức, cá nhân và người chăn nuôi nghiên cứu nội dung tại Quyết định số 05/QĐ-CNTY-KHCNMT ngày 18/3/2025 của Cục Chăn nuôi và Thú y (đính kèm bên dưới).